• Sybrand Frietema

Gastcolumn over 'Meent': Oud begrip, nieuwe invulling

Het Friesch Dagblad is een feuilleton begonnen over de strubbelingen bij de ontwikkeling van een zonnepark vlak bij Heerenveen (onder andere ‘Heerenveen wil aangepast plan zonnepark’ en ‘Omwonenden zonnepark laken gemeente Heerenveen’). Dat is goed, het is belangrijk

dat hier aandacht voor is. In de microkosmos van die ervaringen ligt namelijk een vooruitzicht dat voor heel Fryslân werkelijkheid dreigt te worden.

Ik schets even kort de standaard verhaallijn in bullets:

  • Gemeente geeft aan projectontwikkelaar een vergunning en gebruik van grond voor een grootschalig zonnepanelenproject.

  • Project wordt gepresenteerd aan omwonenden en er wordt begonnen met de uitvoering.

  • Bewoners raken ontstemd omdat ze plotseling geconfronteerd worden met gedane zaken en geen of weinig invloed kunnen uitoefenen.

  • Gemeente stelt dat aan alle regels is voldaan.

  • Gemeenteraad voelt zich gepasseerd.

  • Bewoners worden boos op gemeente.

Dan zijn er twee mogelijke uitkomsten.

  1. Het project wordt niet uitgevoerd: verduurzaming energievoorziening komt geen stap verder; projectontwikkelaar blijft zitten met hoge aanloopkosten.

  2. Het project wordt wel uitgevoerd: de projectontwikkelaar verdient mooi; de bewoners blijven boos.

Deze verhaallijn moet een andere ontknoping kunnen krijgen. Het zou bizar zijn als dit proces tientallen keren herhaald gaat worden in heel Fryslân.

Meent – oud begrip, nieuwe invulling

Laat ik een aanzet voor een oplossing geven. Dan grijp ik terug op een oud begrip: de ‘meent’, de gemeenschappelijke weide waar vroeger de hele dorpsgemeenschap gebruik van mocht maken. De meent, vergelijkbaar met het Friese mienskar, het hart van het dorp, lijkt niet toevalligerwijs op het woord ‘gemeente’, het heeft dezelfde oorsprong.

Ik stel voor dat gemeenten – om hoofd te bieden aan grote opgaven voor lokale duurzame stroomopwekking, ‘energiemeenten’ in het leven roepen, gronden die gebruikt kunnen worden voor gemeenschappelijke energieproductie.

Ik stel voor dat gemeenten ‘energiemeenten’ in het leven roepen, gronden die gebruikt kunnen worden voor gemeenschappelijke energieproductie.

Om dat proces te begeleiden, zou tijdelijk een persoon of instelling, een ‘meentmeester’, kunnen worden aangesteld. Zo kunnen groepen burgers en lokale bedrijven, al dan niet verenigd in een coöperatie, afspraken maken over de invulling van het park. Als dat nuttig is kan zo’n coöperatie als meentmeester blijven optreden.

En de projectontwikkelaars? Die komen direct aan bod zodra de wensen van de betrokkenen duidelijk zijn. Dit geeft lokale en maatschappelijk bewuste ondernemers een betere kans om mee te doen in deze projecten.

Het gaat dus om meer dan een ‘goede landschappelijke inpassing’. Daarmee denken veel overheden hun plicht te hebben voldaan. Dit gaat verder, dit gaat om inpassing in de mienskip; de democratische wijze waarop economisch, sociaal én landschappelijk de lusten en lasten worden verdeeld. Dat proces eindigt niet bij omwonenden, het begint er.

Haalt dit niet de snelheid uit het transitieproces? Ik denk van niet. De tijd die nodig is om burgers als groep te betrekken haal je in door minder kans op bezwaren en kostbare, lange beroepsprocedures. Dat geldt zeker bij grootschalige projecten. Daarnaast kunnen geslaagde ‘meent’-projecten andere gemeenschappen enthousiasmeren.

Zoals zoveel gemeenten heeft Heerenveen vergaande plannen voor grootschalig zon. Tegelijkertijd is een aantal enthousiaste burgerinitiatieven binnen de gemeentegrenzen actief. Het zou bijzonder zijn als de gemeenteraad lering trekt uit de serie berichten uit deze krant en vól inzet op ondersteuning van deze initiatieven om te komen tot gemeenschappelijk gedragen zonnestroomprojecten.

Natuurlijk, een energiemeent tover je niet een-twee-drie uit een hoge hoed. Experimenteren, zoals de gemeente Súd-west Fryslân op dit moment in IJlst doet, is nodig om te zien wat werkt en wat niet. Dit is echter wel het moment om te beginnen.

Eén ding staat vast. Als wij openbare ruimte dertig jaar lang op slot zetten met een zonnepark, dan hebben de direct omwonenden, burgers én bedrijven, het recht daarover te beslissen en te beschikken. Laten we uitzoeken of een energiemeent daarvoor een oplossing biedt.

Sybrand Frietema de Vries schrijft geregeld over de energietransitie. Hij is één van de initiatiefnemers van uskooperaasje.nl en www.noordelijklokaalduurzaam.nl.

Sybrand is nu verbonden aan de Energiewerkplaats Fryslân energiewerkplaats.frl.

Deze column is eerder verschenen in het Friesch Dagblad. Voor meer columns van Sybrand :frietema.com/blog/column

© 2017 Sybrand Frietema de Vries. Met toestemming overgenomen.

11 keer bekeken0 reacties

*Vanwege COVID-19 tijdelijk alleen bereikbaar via infomail of initiatiefbegeleider.* 

Je kunt altijd op afspraak langskomen. Ons adres is:

Atoomweg 6B ​

9743 AK Groningen.

 

Telefoonnummer: 050 2115199
E-mail: info@grek.nl
E-mail aanmeldingen: aanmelden@grek.nl

Geopend op maandag, dinsdag, woensdag en donderdag tussen 09:00 en 17:00 uur.

KvK nummer: 58808663

Bank: NL76TRIO0197740251

Bestuur:
Ben Verwey (Voorzitter)
Brenda Harsveld (vicevoorzitter)

Eric Bakker (Penningmeester)

Martijn Wiersema (Secretaris)

Karin Prins (Participatie) 

E-mail t.b.v. het bestuur graag naar info@grek.nl t.a.v. bestuur.
E-mail t.b.v. RES graag naar Brenda Harsveld,  brenda.harsveld@grek.nl

  • LinkedIn Social Icon
  • Facebook App Icon
  • Twitter Social Icon